Losse pols: reactie op Paul Sebes

Afgelopen weekend had ik een kort moment van minder pijn. In zulke momenten schrijf ik, wil ik de verloren schrijftijd inhalen. Ik wil snedig zijn, een tikkeltje bekend, rationeel iets bijdragen aan waar mijn volk over praat. Helaas drijft chronische pijn tot waanzin, en ondermijnt waanzin het pathos van originaliteit en intellectuele zuiverheid waar ik zo –
Ik reageerde op een stuk van Paul Sebes op Substack.

Fijn stuk, dank. Is de olifant in de kamer niet de toegenomen schermleestijd? Dat mensen al aan hun taks zitten en enkel nog volledig willen ontspannen met een boek over voetbal of duinhuisjes?

Is een uitgever(vergeef me deze vraag als filosoof, ergo leek) niet vooral een kwaliteitskeurmerk, iets dat de lezer behoeden moet voor slechte boeken, zodat ze met een gerust hart kunnen lezen (of, en misschien voorál: cadeaudoen)? En verandert dat niet radicaal in de instagramwereld waar elke schrijver haar eigen merk is?

Ik schrijf literaire fictie en wil dat dat vaker gelezen wordt. Onze tijd heeft Orwells, Hemingway en Atwoods en LeGuins nodig. Maar die liggen zelf bij de kringloop en in de gratis boekenkasten (laatst nog een Vestdijk gered in A’dam noord). Maar een boek moet ‘spelen’ in de natie. Alleen Öz en van Nieuwkerk is niet genoeg. Er moeten een paar topboeken zijn waar iedereen het over heeft, volksstammen moeten het bij de falafelboer over Oroppa hebben. Het is juíst goed om een paar toptitels te pushen, zodat er literaire equivalenten zijn van de tv programma’s waar je vroeger voor thuisploeg.

En al die kleine schrijvers dan? Ach, maak je om mij geen zorgen. We hoeven er niet van te leven. Niemand heeft het recht om de boterham te verdienen met wat-ie het liefste doet. Een beetje lijden voor de kunst is niet erg, en iedere dag 2 uurtjes schrijven in plaats van fletnixen is te doen. Bovendien kunnen ze fans vergaren op sociale media, optimaliseren voor hun eigen niche. Dat zorgt voor pluralisme, maar het betekent wel dat veel oplages erg klein blijven. Economisch is het dan niet zinvol om de geoliede machine van een uitgeverij aan te zwengelen, lijkt me.

En toch. Het is een teken van beschavingsrijkdom wanneer we ons ook voor de kleinere literaire werkjes met een oplage onder de duizend, kwaliteitsbewaking kunnen permitteren. Mijn voorstel is om dat vanuit de overheid of een cultuurfonds aan te bieden: als je een heel boek hebt geschreven kun je in aanmerking komen voor gratis redactie.

Meer pluralisme, minder pulp. En elk jaar één Groot Boek waardoor het stil blijft op straat.